Mysterieus maaibeleid?

Of (in plaats van graancirkels) grascirkels langs de oever van het Wantij.

Gisteren liep een medewerker van Stichting Het Wantij langs de rivier en zag tot zijn verbazing vreemde kringen rond bomen.

Alle bomen op de oever bij de Maasstraat, met uitzondering van degene met een ijzeren ombouw om de voet van de stam, hebben blijkbaar een behandeling ondergaan die grote vragentekens oproept.

Bij de bomen die langs de straatkant staan, wordt de aarde binnen de ijzeren ombouw ontdaan van alle planten die daar groeien. Er mag de afgelopen dagen een aantal keer regen zijn gevallen, maar het is nog steeds te droog. Het is dus niet goed om aarde zo bloot te laten liggen, waardoor het nog meer kan uitdrogen. Het is natuurlijk om planten die rond de voet van een boom groeien te laten staan. Dat is gezonder voor een boom en de grond droogt minder uit.

Foto’s: De Kunstige Kol

Otter nadert het Wantij

Dit is het tweede deel van de reeks ‘Stadswerven: Biesbosch-natuur in de knel’ over de bijna geheel onttakelde natuur op Stadswerven vanwege het woningbouwproject Stadswerven. Dit project gaat ten koste van de Biesbosch getijdennatuur aan de oevers van de zoetwatergetijdenrivier Het Wantij en ook van de natuur op het land, achter de oevers. Stichting Het Wantij strijdt al vele jaren tegen deze ontwikkeling die het gevolg is van wanbeleid en onwil van de gemeente Dordrecht. Er zijn wel degelijk mogelijkheden getijdennatuur te behouden en aan te leggen ondanks de bebouwing: EN EN in plaats van OF OF. Sinds kort begint deze strijd zijn eerste vruchten af te werpen.

Het Wantij is een unieke zoetwatergetijdenrivier die  Natura 2000 gebieden van en naar de Biesbosch verbindt met Natura 2000 gebieden aan de Oude Maas en de Noord. Het Wantij is een vriendelijke recreatieve groene bypass van de Beneden Merwede met zijn bijna geheel verstedelijkte harde oevers, vervuilende industrieën en zware vervuilende scheepvaart. Het is een natuurlijke verbindingsroute door de stad en juist vanwege de ongeschiktheid van de Beneden Merwede een heel belangrijke migratieroute en leefgebied voor vele dieren. Een levenslijn, een corridor van en naar de rest van de Delta. In deze serie meer daarover!

Stichting Het Wantij heeft begin vorig jaar al bericht over de mogelijke komst van de otter naar het Wantij en het dier komt al meer in de buurt.

De otter was uitgestorven in Nederland onder andere door versnippering van hun leefgebied en milieuverontreiniging. Vijftien jaar geleden was de Weerribben-Wieden de plek waar dit diersoort werd teruggebracht in de natuur. De waterkwaliteit is van groot belang voor de otters en natuurlijk alle andere dieren die in en rond water leven.

Vanuit de Weerribben-Wieden hebben otters zich verspreid naar grote delen van het land en komen steeds dichter bij Dordrecht. Ze bevinden zich al in de Reeuwijkse- en Nieuwkoopseplassen en worden binnenkort verwacht bij Kinderdijk. Dan is de route via de Noord met de vele natuurgebiedjes waaronder de Sophiapolder, vlak bij de monding van het Wantij op Stadswerven, het meest voor de hand liggend. Een andere route om de Biesbosch te bereiken is veel lastiger en tot nu toe zelfs onmogelijk gezien de barrières die snelwegen zoals de A15 vormen.

Stichting Otterstation Nederland met enthousiaste voorvechter Addy de Jongh heeft samen met Nature Today in opdracht van de Provincie Zuid-Holland de barrières voor de otter in Zuid-Holland in kaart gebracht. Zijn oog viel daarbij op het Wantij als mogelijk ideale route vanuit het Natura 2000 gebied in Kinderdijk waar de Lek en de Noord samenkomen. De Jongh bewondert de inzet van Stichting Het Wantij en heeft daarom contact met ons opgenomen om dit nieuws te brengen.

De Jongh stuurde ons onderstaande kaart en vertelde erbij dat er voorstellen voor het oplossen van knelpunten bij bruggen en wegen, natuurvriendelijke verbetering van oevers en een ottervriendelijke (her)inrichting van (potentiële) otter leefgebieden op worden aangegeven middels een stoplicht codering: rood niet goed, geel ter verbetering en groen goed of binnenkort goed.

Dat gaat als het aan SHW ligt nogal wat betekenen voor verbetering van de ecologische situatie aan de Wantijoevers van Stadswerven: geen kale, harde oevers met stalen damwanden en betonnen trappen, maar getijdenoevers met ruigten voor de vele dieren die ook in dat deel van het Wantij thuishoren en daar stap voor stap uit verjaagd zijn. Het kan, als de wil er is, zie ons volgende artikel.

Informatie over de otter:
Zoogdierenverening
Natuurmonumenten

Gemeente Dordrecht: Wantij-west is ‘waterplein’

Dit is het eerste deel van de reeks ‘Stadswerven: Biesbosch-natuur in de knel’ over de bijna geheel onttakelde natuur in de wijk Stadswerven vanwege het woningbouwproject Stadswerven. Dit project gaat ten koste van de Biesbosch getijdennatuur aan de oevers van de zoetwatergetijdenrivier Het Wantij en ook van de natuur op het land, achter de oevers. Stichting Het Wantij strijdt al vele jaren tegen deze ontwikkeling die het gevolg is van wanbeleid en onwil van de gemeente Dordrecht. Er zijn wel degelijk mogelijkheden getijdennatuur te behouden en aan te leggen ondanks de bebouwing: EN EN in plaats van OF OF. Sinds kort begint deze strijd zijn eerste vruchten af te werpen.

Het Wantij is een unieke zoetwatergetijdenrivier die Natura 2000 gebieden van en naar de Biesbosch verbindt met Natura 2000 gebieden aan de Oude Maas en de Noord. Het Wantij is een vriendelijke recreatieve groene bypass van de Beneden Merwede met zijn bijna geheel verstedelijkte harde oevers, vervuilende industrieën en zware vervuilende scheepvaart. Het is een natuurlijke verbindingsroute door de stad en juist vanwege de ongeschiktheid van de Beneden Merwede een heel belangrijke migratieroute en leefgebied voor vele dieren. Voor hen een levenslijn, een corridor van en naar de rest van de Delta. In deze serie meer daarover!

Wantij en gebied Stadswerven

We kunnen natuur zeker ook stadsnatuur niet langer los zien van klimaatverandering en elk boom en elk stukje natuur, hoe klein ook telt! Op maandag 4 april jongst leden werd het IPCC-rapport 2022 gepresenteerd. Het IPPC (Intergovernmental Panel on Climate Change) is het klimaatpanel van de Verenigde Naties. Het nieuwe rapport laat zien hoe hard het nodig is om nu alles te doen aan het behoud van biodiversiteit en duurzaam onderhouden van bestaande natuur en juist in steden bomen te laten staan en meer groen aan te planten. Vervuiling, vooral ook chemische vervuiling, moet worden tegengegaan en geluidsoverlast teruggedrongen in rivieren en andere natuur. Met het oog op de toekomst en stijging van de waterspiegel vraagt dat om een rivier die veiligheid kan bieden en water in grote hoeveelheden kan afvoeren.

Levende rivier of versteend waterplein

In een brief van 21 maart 2022 van de gemeente Dordrecht over Stadswerven valt te lezen: ‘Water is een belangrijk onderdeel van het verleden, heden en toekomst van Dordrecht.’

De gemeente ziet, zo blijkt uit genoemde brief, het gedeelte van het Wantij dat door Stadswerven stroomt als een ‘waterplein’. Het woord vergroening komt weliswaar voor in het schrijven, maar grote delen van de oevers aldaar zijn intussen al verdwenen onder betonnen trappen of anderszins versteend of van stalen damwanden voorzien en de laatste stroken groen staan onder grote druk.

Kaarsrechte damwand

Die honderden meters lange betonnen trappen staan wel erg duidelijk symbool voor het beleven door de mens. Het is duidelijk dat de gemeente hiermee niet heeft gedacht aan de beleving van dieren, laat staan dat er gedacht is vanuit de rivier zelf! Het lijkt ons dat het voor de rivier en de daarin levende dieren een hoogst onprettige beleving is om belemmerd te worden door oevers met betonnen trappen of anderszins, steile, versteende en  verharde oevers.

Kale, betonnen oever

Het is dringend tijd dat alle betrokkenen, waaronder bewoners en politieke partijen, oog krijgen voor de stem van de rivier en alles wat daarin en omheen leeft! Stichting Het Wantij wil laat die stem laten horen. Leefbaarheid geldt immers ook voor het water zelf, de rivieren die door en het rond het eiland van Dordrecht stromen en voor alle dieren die op het land en in het water leven.

Dordrecht beweert natuur te helpen

De vraag is of dit ook voor Stadswerven geldt. Op de website van Dordrecht stelt de gemeente te willen zorgen voor verbinding tussen groen en blauw om de stad klimaatbestendig te maken en de natuur te helpen. SHW vraagt zich verbijsterd af hoe versteende oevers van het Wantij zich hier toe verhouden? Dat is natuurvernietiging in plaats van natuur helpen! Er is al zoveel leefgebied voor planten, bomen en dieren verdwenen dat we heel zuinig moeten zijn op de restanten.

De Provincie heeft het Wantij opgenomen in de groen blauw structuur, zie het volgende deel over de komst van de Otter, terwijl de gemeente door wil op het ingeslagen pad van verstening!  Een koerswijziging van de gemeente Dordrecht is dringend nodig en de Stichting werkt er bijna dagelijks aan, zowel in samenwerking met Provincie en Rijkswaterstaat als via de rechter. Staatsbosbeheer en Stichting Zuid-Hollands Landschap hebben al langer verklaard de natuur aan het Wantij zeer belangrijk te vinden als ecologische verbinding van en naar de rest van de Delta.

Bomenrij PrinsHendrikbrug

De strikt beschermde libellesoort de rivierrombout is zijn leefgebied al grotendeels kwijt. Het belangrijkste brongebied in de haven Noord is zelfs al volledig onder een dikke laag grond verdwenen. Hierover meer in een volgend deel.

Stenen of planten

Dordrecht doet dit jaar mee aan het NK tegelwippen. Dit is een wedstrijd tussen een aantal gemeenten in Nederland om zo veel mogelijk stenen te vervangen door groen. De gedachte achter de wedstrijd is te lezen op de webstek NK Tegelwippen: wanneer tegels worden vervangen door gras, bloemperken, bomen en geveltuinen, wordt Nederland meer klimaatbestendig, behaaglijker voor insecten en dieren, koeler op warme dagen én veel mooier! Wat SHW betreft, staat dit in schril contrast met wat het deel van de rivier dat door Stadwerven stroomt wordt aangedaan. We willen toch ook in de stad kunnen genieten van natuurschoon.

Links bomen, rechts een kale, rechtgetrokken versteende oever

Bestaande natuur behouden en uitbreiden is waar Stichting Het Wantij al jaren naar streeft. Het is dan ook onbegrijpelijk dat de gemeente nog altijd de bomenstrook bij de Prins Hendrikbrug flink wil uitdunnen en de landtong aan de overkant inkorten met verlies van bomen en natuur.

Landtong

Stem voor de rivier

Hoe we anders naar de rivier kunnen kijken is beschreven in het blog ‘Rechten voor de Rivier’. Als stem voor de rivier denkt SHW dat zij de voorkeur heeft om zich door het landschap te kunnen slingeren en zelf van invloed is op haar loop. Haar water is zo schoon dat zelfs de mens eruit kan drinken. Snelstromende delen worden afgewisseld door rustplekken, bijvoorbeeld voor trekvissen. Natuurlijk langzaam oplopende oevers worden mede gevormd door het aanspoelen van slib en zand en op andere plekken is de waterkant steiler. De oevers zijn grotendeels begroeid en gemakkelijk toegankelijk voor allerlei diersoorten, zoals de bever en geschikt als paaiplaats voor vissen. Zomers wuiven rietkragen en groeien en bloeien inheemse planten als moeraskruiskkruid, gele lis, spindotter, valeriaan, kaardebol, waterzuring en kattestaart. Er staan allerlei soorten bomen, waaronder de treurwilg met schaduw gevende overhangende takken. Het leefgebied van vele soorten vogels en vleermuizen. Her en der is een boom ongevallen van ouderdom en ligt half in het water. Zowel op het land als in het water biedt de dode boom voeding en beschutting voor allerlei leven.

Gele Lis

Laat ook uw stem spreken voor de rivier en natuurinclusief en duurzaam leven!



Foto’s De Kunstige Kol
Kaarten Studenten WUR

Genieten van een postzegel getijdenatuur

Hoe waardevol een postzegel kan zijn, laat een klein deel van de oever van Het Wantij zien.

De beelden tonen hoe dit stuk, ter hoogte van Beekmanstraat 97 – 103, de laatste jaren ruiger en drassiger werd. Vanwege het verschil in hoogte, toegang van getij en een tweetal ondiepe kuilen is een bijzonder stukje natuur ontstaan. Een plek waar eenden, meerkoeten, ganzen, kraaien en andere dieren voedsel vinden of lekker kunnen badderen. Het biedt door de seizoenen heen een heel wisselend beeld van soms opgedroogd tot overspoeld bij hoogwater.

Foto’s De Kunstige Kol

Boomvriendelijk wandelpad Wantijpark

Met de aanleg van een boomvriendelijk wandelpad langs dijkjes in het Wantijpark is een natuurproject bijzonder geslaagd afgerond.

Dieren en planten die leven in het griend langs de Vlij tegenover Plan Tij zullen meer rust,  bescherming en leefgebied kunnen ervaren nu de twee parallelle dijkjes een meer natuurlijke functie hebben gekregen. Het onverharde wandelpad op de buitenste dijk is vervangen door een half verhardpad dat om de boomwortels van de oude populieren te beschermen ruim langs de voet van de binnenste dijk is aangelegd.

Door het eerdere breuksnoei-project om een tiental oude populieren en een eik, op en tussen de dijkjes, te behouden is samen met het aanleggen van takkenstapels aan de randen en rijk opschietende kruiden een prachtig gebied ontstaan, zowel voor de natuur, de biodiversiteit als voor de wandelaar.

Ook het halfverharde pad werd in nauw overleg tussen gemeente en Stichting Het Wantij aangelegd.

Voorwaarde voor de Stichting was dat de boomwortels niet beschadigd zouden worden. Het tracé wilde de gemeente eerst boven op de tweede dijk aanleggen maar dat is in overleg aangepast: het pad is dus lager komen te liggen. Eigenlijk wordt de ervaring van het gebied daardoor nog intenser, ook omdat het pad nu richting Schietmuur dichter langs een andere groep populieren is komen te liggen.

Al met al een geslaagd project en we zijn blij dat voorkomen kon worden dat het Kader Richtlijn Water getijdenproject van Rijkswaterstaat, dat ten koste van de bomen zou gaan, hier doorgang kon vinden.

RWS plannen Hel- en Zuilespolder aangepast

Zoals waarschijnlijk bekend is Rijkswaterstaat al tijden plannen aan het ontwikkelen voor het realiseren van getijdenatuur in de Boven- en Beneden Merwede (Sliedrechtse Biesbosch), waaronder delen van de Hel- en Zuilespolder en de oevers van het Wantij. De jarenlange betrokkenheid met inbreng van veel kennis van het gebied, de vele uren tijd die Stichting Het Wantij gestoken heeft in het bestuderen van deze plannen, het doen van veldonderzoek en het bedenken van een alternatief plan heeft duidelijk vruchten afgeworpen! SHW is verheugd over de aanpassingen die Rijkswaterstaat heeft gedaan in het nieuwe ontwerp, want vele bomen worden gespaard.

Met name de bosstroken met de oude abelen aan de west zijde van de polder die toegankelijk wordt voor het getij zullen door een aan te leggen dijk beschermd worden. In noordwesten en noorden blijft de fraaie vijver met natuurlijke oevers en een groot deel van de dijk met knotwilgen behouden. Ook  kleine bospercelen op de vlakte lijken gespaard te worden en gedeeltelijk omgevormd tot een Ooibos.

Vijver

Punt van zorg en nadere bestudering en discussie blijft de teloorgang van het meest oostelijke bosperceel van het Speelbos bij de Helsluis. Het is de vraag of de verbinding met de Beneden Merwede wel zo breed moet worden dat het ten koste gaat hiervan.

Voor zover we dit nieuwe voorlopige plan hebben kunnen beoordelen lijkt het een zekere balans te hebben tussen behoud van bestaande waardevolle natuur en landschapselementen en de aanleg van nieuwe getijdennatuur. Dus zoals SHW steeds heeft bepleit: EN EN in plaats van OF OF. Immers bij de eerdere plannen voor het Wantijpark was die balans volledig afwezig en werd na onze kritiek en de daarop volgende publiciteit besloten die terug te trekken.

Ook werd het ontwerp voor het Wantij bekend gemaakt. Waar we vreesden voor een  grootschalige  aanpak met stevige ingrepen in bestaande oevernatuur is gekozen voor een simpele doch zeer waardevolle aanvulling met wilgenstrekdammen voor de bestaande oevers die geen of nauwelijks verstoring zal geven. Het verdient echter aanbeveling die strekdammen verder voort te zetten richting de Prins Hendrikbrug en vandaar door geheel Stadswerven. Daarmee wordt dan meer recht gedaan aan het belang van migratie langs deze unieke Biesboschrivier naar de rest van de Delta.

Voor de Noord Bovenpolder zijn weliswaar ontwerpen gemaakt maar daar zijn nog veel belemmerende factoren. Er is wel nog steeds een kans dat een deel met het getij in verbinding gebracht kan worden, want dat zou een zeer waardevolle uitbreiding van getijdennatuur zijn.

Op donderdagavond 14 april aanstaande is er een informatieavond waarop Rijkswaterstaat het conceptontwerp over de plannen voor de Hel- en Zuilespolder en het Wantij presenteert en is er mogelijkheid tot het stellen van vragen en uiten van wensen en zorgen. De locatie is Meeting House Dordrecht, Johan de Wittstraat 2 en het tijdstip is 19.00 – 20.00 uur, de zaal is open vanaf  18.45.

Rechten voor de Rivier

Hoe we denken over de rivier, bepaalt hoe we ermee omgaan? Zien we een rivier als een object met een functie, bijvoorbeeld als een riool om alles wat we graag kwijt raken in te lozen en te dumpen, dan is dat anders dan als we de rivier zien als een levend wezen dat we respectvol moeten benaderen, die we kunnen vragen of hij of zij dat wel wil.

Nu is duidelijk dat die rivier geen antwoord zal geven, zoals we dat kunnen verwachten van onze medemens. We kunnen wel ver komen door meettechnieken te gebruiken om te zien wat er zoal in het water zit dat er van nature niet in hoort. Vervolgens kunnen we, als beschaafde natie zoals we onszelf graag zien, in het belang van mens en dier, normen gaan stellen, normen waarmee de grenzen worden aangegeven van wat nog acceptabele vervuiling is. Die normen komen tot stand in het spanningsveld van menselijke belangen, zoals die van de industrie, de landbouw, etc.

Lees verder →

Crowdfunding: Red de populieren aan de Zeedijk

Alle dieren die onder, in en rond de bomen hun leefgebied hebben, denken er vast ook zo over. Boomkruipertjes, groene specht, tjiftjaf en de rosse en ruige vleermuis zijn maar enkelen van hen.

Het zou geweldig zijn als u de populieren en hun biotoop wil steunen met een gift aan Stichting Het Wantij. Met uw bijdrage kan SHW onder meer een bedrijf met ruime kennis, hart voor bomen en heel veel praktijkervaring met het duurzaam behoud van populieren inschakelen, waar we goede ervaringen mee hebben. Hiermee gaan we ons uiterste best doen de gemeente Dordrecht te overtuigen hoe de laatste populieren langs de Zeedijk op een goede manier behouden en onderhouden kunnen worden en dit kan een voorbeeld zijn voor de talloze populieren elders.

Lees verder →

Steunbetuiging Oekraïne

Ook wij als Stichting Het Wantij zijn hevig geschokt door wat er gebeurt in Oekraïne.  Een oorlog brengt ellende voor mensen, dieren en natuur. Om toch iets te kunnen doen heeft Heiltje van der Ploeg, voorzitter van SHW, het initiatief genomen om met een groep mensen te gaan mediteren voor de vrede. 

Medewerkers van SHW sluiten zich aan bij deze wat afwijkende vraag voor de stichting om aanstaande woensdag 1 maart om19.30 mee te doen aan een meditatie voor de vrede voor Oekraïne. Je kan dat gewoon thuis doen en je verbinden met iedereen die meedoet, op je eigen manier, zoals bijvoorbeeld: een kaars branden, (mantra)zingen, bidden, stilte… 

Vlijweide: bescherming bomenrij langs Vlij

In een schrijven van de gemeente Dordrecht als reactie op de zienswijze inzake het ontwerp bestemmingsplan Vlijweide van Stichting Het Wantij is een voor een aantal bomen belangrijke wijziging opgenomen: de bomenrij langs het Vlij tussen de Baden-Powelllaan en de Oranjelaan worden in lijn met het verzoek van de Stichting voortaan beschermd.

Lees verder →

Veel bomen gered in Wantijpark en in Merwelanden

Wantijpark

Op de valreep naar het nieuwe jaar kunnen we wederom een succes van Stichting Het Wantij melden, beter nog: een overwinning voor bomen!

De acties die we voeren tegen de plannen van Rijkswaterstaat om ten koste van heel veel bomen delen van het Wantijpark en van de Hel- en Zuilespolder in de Merwelanden onderwater te zetten hebben nu al tot belangrijke resultaten geleid.

Lees verder →

Ook Wantijpark onder water, veel bomen gaan plat

Na de Hel- en Zuilespolder zet Rijkswaterstaat serieus vaart achter het verder uitwerken van plannen om een deel aan de zuidkant van het Wantijpark onder water te zetten, zie kaartje:

Stichting Het Wantij heeft zich hier binnen de overleggroep fel tegen gekeerd omdat deze plannen grote gevolgen blijken te hebben voor heel veel bomen. Het dringende verzoek van de Stichting om deze plannen te heroverwegen werd door de projectleiding van RWS terzijde geschoven. Ondanks deze desastreuze gevolgen voor de bomen is de gemeente Dordrecht voorstander van dit plan, zo is gebleken.

Lees verder →

Plannen Rijkswaterstaat om Hel- en Zuilespolder in de Merwelanden onderwater te zetten kosten hectares bomen het leven

Stichting Het Wantij vindt de gevolgen van het onderwater zetten van de Hel- en Zuilespolder door Rijkswaterstaat waarbij hectares bospercelen zullen worden gekapt, onacceptabel. De Stichting constateert dat de plannen enorme negatieve consequenties hebben voor de bestaande natuur- en landschappelijke waarden alsook voor het leef- en schuilgebied van dieren en pleit ervoor deze plannen sterk aan te passen.

Lees verder →

Rechten voor de Rivier ook in Dordrecht onderzoek studenten Wageningen

WUR-studenten willen Het Wantij een stem geven - AD 30-06-2021In het AD/Drechtsteden interview geven masterstudenten van de Wageningen Universiteit hun beeld van de problematiek die zij tegen komen om in Dordrecht de Rivier het Wantij in de toekomst rechten te geven.

Deze groep van 6 studenten heeft voor deze studie gekozen op uitnodiging van Stichting Het Wantij.

De weerstand die de Stichting ondervindt is bijzonder te noemen en zegt veel over de gesloten cultuur bij deze gemeente.

WUR-studenten willen Het Wantij een stem geven - AD 30-06-2021

Ook Raad van State verbiedt kap bomen Wantijoever Stadswerven

De Raad van State oordeelde in het kort geding dat de bomenrij in de Wantijoever tussen Prins Hendrikbrug en Schaerweide moet blijven staan. In hoger beroep zal de Stichting zich verder inzetten om de bomen definitief te behouden.

Nu voor de vijfde keer (!) geeft een rechter Stichting Het Wantij gelijk; het belang van behoud van de bomen wordt steeds groter geacht dan het belang ze te kappen.

Wederom kon de gemeente haar (spoedeisend) belang om de bomen te kappen niet met deugdelijke argumenten onderbouwen. Er is geen spoedeisend belang mede omdat er nog geen begin is van een wijziging van het bestemmingsplan om appartementen in het 50kV gebouw mogelijk te maken aldus de rechter.

Lees verder →

Ongekend: gemeente weigert interview met studenten universiteit Wageningen

Ondanks meerdere pogingen van de groep masterstudenten van de universiteit Wageningen om de gemeente te interviewen in het kader van hun project over Stadswerven werd het ambtenaren telkens weer verboden.

De opgegeven reden was dat de jurist van de gemeente adviseerde geen gesprek aan te gaan vanwege een lopende rechtszaak! Die rechtszaak betreft de tot nu toe succesvolle poging van de Stichting de nog resterende bomen langs het Wantij naast de Prins Hendrikbrug te beschermen. Lees verder →

Natuurstrook Wantijpark langs Vlij wordt in breedte verdubbeld.

Het voorstel van Stichting Het Wantij om het dijkje langs het bestaande griend aan de zuidoever van het Wantijpark tegenover Plan Tij weer terug te geven aan de natuur is nu positief ontvangen door de gemeente.

Onlangs werd door de Stadsecoloog fiat gegeven en de ins en outs worden nader met hem besproken. Het dijkje parallel hieraan blijft wel toegankelijk voor wandelaars.

Lees verder →

Landtong bebouwen lijkt onmogelijk!

De gemeente wijzigde onlangs het bestemmingsplan voor de Landtong op de Stadswerven om het aantal geplande woningen terug te brengen van 57 gestapelde woningen naar 6 riante woningen voor de zeer welgestelden.
Stichting Het Wantij heeft, samen met bewoners, in een zienswijze de wens geuit in het geheel niet te bouwen en dit stuk natuur te behouden. Groen Links diende daarop samen met SP een amendement in van die strekking dat jammerlijk sneuvelde. Lees verder →

Studenten Wageningen op bezoek in Dordrecht

Op een prachtige dag, 2 juni, kwamen 5 studenten plus een docent van de Wageningse Universiteit naar Dordrecht om hun onderzoeksproject gericht op de rivier het Wantij, in het bijzonder Stadswerven, van dichtbij te bekijken.

Over het contact van Stichting Het Wantij met deze studiegroep werd al eerder op deze site geschreven.

Het gaat om het bestuderen van de relatie van de mens met de rivier en hoe we er uiteindelijk toe kunnen komen de rivier een stem te geven en daarmee de natuur in en aan de oevers van de rivier, meer ruimte te geven en te integreren in ons leven.

Rechten voor het Wantij, een andere manier van kijken/denken/waarnemen

Stichting Het Wantij is een nieuw avontuur aangegaan met de Universiteit Wageningen: twee nieuwe projecten met casestudies over rivieren in meerdere landen. Die studies starten in september, maar eerst gaan 6 masterstudenten aan de slag om de problematiek te bestuderen die de Stichting tegenkomt bij het beschermen van deze rivier.

Stichting Het Wantij wil graag helpen om een andere manier van denken over natuur en dus ook over een rivier op gang te brengen. Daartoe werd vorig jaar mei al een visie geschreven vanuit Rechten voor de Rivier/Het Wantij. Hier volgt weer een stukje/column met gedachten over een rivier. Dit wordt afgesloten met meer informatie over genoemde projecten:

Hoe we denken over de rivier, bepaalt hoe we ermee omgaan? Zien we een rivier als een object met een functie, bijvoorbeeld als een riool om alles wat we graag kwijt raken in te lozen / te dumpen, dan is dat anders dan als we de rivier zien als een levend wezen dat we respectvol moeten benaderen, die we kunnen vragen of hij of zij dat wel wil.

Nu is duidelijk dat die rivier geen antwoord zal geven, zoals we dat kunnen verwachten van onze medemens. We kunnen wel ver komen door meettechnieken te gebruiken om te zien wat er zoal in het water zit dat er van nature niet in hoort. Vervolgens kunnen we, als beschaafde natie zoals we onszelf graag zien, in het belang van mens en dier, normen gaan stellen, normen waarmee de grenzen worden aangegeven van wat nog acceptabele vervuiling is. Die normen komen tot stand in het spanningsveld van menselijke belangen, zoals die van de industrie, de landbouw, etc.

Dat is zoals we in ons beschaafde landje, in Europa, vaak met veel gepolder en gelobby met onze omgeving, onze rivieren, omgaan. Die normen kunnen dan in principe gehandhaafd worden en er kan naar de rechter worden gegaan als die normen worden overschreden. Er volgt dan een lange lange weg… waarbij de directe belangen van de mensen, zoals vastgelegd in de regelgeving, altijd aan het langste eind trekt.

Het wordt heel anders als we ons proberen te verplaatsen in wat het is om een rivier te zijn, als we niet vanuit de mens, maar vanuit de rivier gaan denken, ons gaan afvragen wat een rivier wil, nodig heeft, hoe de rivier optimaal kan leven, gezond kan zijn, kan bruisen, zuurstof opnemen, voedingsstoffen kan opnemen, mineralen uitwisselen vanuit het contact met de oevers, bijvoorbeeld uit omgevallen bomen, uit planten die daar groeien, van de stofwisseling van allerlei dieren die op de grens van land en water leven.

Stichting Het Wantij heeft in de visie van mei 2020, Van Wantijwadden tot parelketting (versie 2021) alvast een aanzet gegeven tot deze manier van denken waaruit verrassend praktisch haalbare voorstellen zijn voortgekomen.

Als we vervolgens denken aan een rivier die leven mogelijk maakt, omvat, voor zeer vele diersoorten, waar een vaak geheel onbekende wereld van interactie tussen dieren en allerlei klein leven plaatsvindt. Als we ook nog beseffen dat onze kennis tekortschiet, dat het leven van een rivier zoveel meer is dan de som van onze kennis, dan ontstaat er verwondering over die waterstroom en alles wat daarin leeft. Een waterstroom die ook ons het leven geeft, zonder dat kunnen we niet overleven. Klimaatverandering met perioden van extreme droogte maakt dat des te duidelijker; in grote delen van de wereld brengt dat zelfs een strijd op leven en dood tussen volkeren en landen met zich mee en veroorzaakt massale migratie en oorlog.

Zelf bestaan we voor meer dan 90% uit water. We zijn afhankelijk van schoon, drinkbaar water. Als water ons zoveel brengt, zoveel voor ons betekent dan wordt duidelijk dat we volledig onderdeel zijn van de kringloop van het water; van verdamping naar wolken en regen, naar het water in onze rivieren. Is het dan zo gek om ervoor te zorgen dat we die kringloop niet moeten verstoren, en dat we er goed aan doen ons af te vragen wat er allemaal gebeurt om ons heen en in onszelf dankzij het water en zijn kringloop?
Wat een wonder, zou je kunnen denken.

Maar terug naar de rivier die eeuwig stroomt en hopelijk nog eeuwig zal stromen. Natuurlijk kan die wel een stootje hebben, maar als mens hebben we niet anders dan stootjes en stoten gegeven en geprobeerd de rivier te beheersen, te gebruiken met als gevolg dat het ritme van die kringloop is verstoord, het leven in de rivier drastisch is afgenomen, en ook het water in ons lichaam sterk is vervuild.

Klimaatverandering is het ultieme signaal van de aarde aan ons om weer meer betekenis te gaan geven aan de natuur waarin we leven. De oproep is ons als mens met al zijn belangetjes niet meer centraal te zetten en om ons heen te gaan kijken, naar het wezen van de elementen, van de leven gevende rivieren. We kunnen onze menselijke geestelijke kwaliteiten inzetten om te proberen ons te verplaatsen in wat een rivier is, wat die nodig heeft en hoe we daar mee kunnen samenleven. Dat vereist een ware revolutie, een omslag van een oude naar een nieuwe manier van denken.

Stichting Het Wantij wil daaraan meewerken en doet dat met vele anderen in deze wereld en wil ook leren van hoe andere culturen betekenis geven en samenleven met rivieren. Zo zijn er al een aantal landen waar de rivier rechten heeft gekregen die vastgelegd zijn in de grondwet. Door te communiceren met mensen in andere culturen, kunnen we beter kijken naar hoe we zelf denken en ons gedragen, hoe het misschien anders kan, hoe we de rivier en alles wat daarin leeft weer ruimte kunnen geven.

We komen zelf vanuit de evolutie uit het water. We zijn miljoenen jaren terug ver terug voortgekomen uit vissen die aan land kwamen kruipen. We zijn vergeten dat we zelf tot die natuur behoren.

We zijn nu deel geworden van een wereldwijde complexe maatschappij, ingericht als een samenspel van krachten, een spanning tussen allerlei mens-dienende belangen. In die strijd verliezen we het contact met de natuur, zijn we daar blind voor geworden, zijn we vergeten dat we deel zijn van de natuur, dat we contact kunnen hebben met de natuur, dat we dat kunnen voelen, ervaren dat we als natuurwezens alle grenzen met onze omgeving kunnen verwijderen / loslaten, een zijn met alles om ons heen.

Het zou een belangrijke stap zijn om ons, als experiment, los te maken van eigen belangen en van daaruit te kijken naar wat een gezonde relatie met de natuur, de rivier is, wat de belangen van de rivier zijn. Vandaar uit kunnen ideeën voortkomen om onze relatie met de natuur opnieuw vorm te geven. Daartoe is het ook nodig je, in een gedachten experiment, los te maken van je positie in de maatschappij: pas daarvan uit kunnen fundamentele nieuwe vormen in ons “zijn” in de natuur worden ontwikkeld. Vervolgens is het de kunst de bestaande maatschappij te veranderen, het bewustzijn te veranderen en methodieken te ontwikkelen die daarbij kunnen helpen.

Daartoe hebben we de hulp nodig van de wetenschap. Stichting Het Wantij is daarom partner geworden van meerdere nieuw te ontwikkelen onderzoeken door de universiteiten van Wageningen, WUR, en Amsterdam, UvA. Er zijn al twee projecten goedgekeurd door de subsidie gevende instanties: het project Riverhood door ERC, de Europese financierings-instantie voor wetenschappelijk baanbrekend onderzoek en River Commons door het INREF fonds voor interdisciplinair onderzoek van Wageningen Universiteit.

Waar het eerste project vooral de verbinding met mensen, gemeenschappen die bij rivieren wonen zoekt om zo de ecologie, gezondheid van rivieren te verbeteren denkend vanuit de rivier als subject en waarbij ze met veel belanghebbenden te maken hebben, richt het tweede project zich vooral op het leren van gebruikte strategieën van bestaande groepen, “water justice movements”, die rivieren gezonder willen maken en van daaruit gereedschappen ontwikkelen ter ondersteuning.

Een derde project staat in de steigers: Rechten voor de Rivier dat wordt ingediend bij het NWO dat hiervoor mogelijk subsidie toekent. Voor River Commons gaan 9 promovendi aan de slag in 6 landen. In Nederland vormt Het Wantij-Biesbosch een casestudy alsook de Waddenzee. De andere landen zijn: Colombia, India, Myanmar, Zuid Afrika en Uruguay. Voor Riverhood komen studies in Nederland (Biesbosch en Wantij), Ecuador, Spanje en Colombia.

Maar allereerst gaan 6 masterstudenten uit Wageningen vanaf komende week aan de slag met het in kaart brengen van de problematiek en beantwoording van vragen met betrekking tot het Wantij waarmee de Stichting al jaren bezig is.